Ile zab ma korzeni a ile kanałów?

Ile korzeni a ile kanałów ma ząb? Odpowiedź zależy przede wszystkim od rodzaju zęba i jego umiejscowienia w łuku zębowym. Zasadniczo ząb może mieć inną liczbę korzeni niż kanałów, przy czym liczba kanałów często przewyższa liczbę korzeni. Zęby sieczne i kły posiadają zwykle 1 korzeń i 1 kanał, przedtrzonowce od 1 do 2 korzeni oraz do 3 kanałów, a trzonowce zazwyczaj nawet 3 korzenie i do 5 kanałów korzeniowych[1][2][5][6].

Czym jest korzeń a czym kanał korzeniowy?

Korzenie zębów odpowiadają za mocowanie zęba w kości i są trwale połączone z zębodołem za pomocą włókien ozębnej[1][2][10]. Natomiast kanały korzeniowe są to przestrzenie wewnątrz korzeni, które zawierają żywą tkankę – miazgę zęba z naczyniami i nerwami, dzięki którym ząb jest odżywiany i przekazuje bodźce nerwowe[2][6][7]. To właśnie zakażenie miazgi prowadzi do konieczności leczenia endodontycznego[2][4].

Ile ząb ma korzeni?

Liczba korzeni zębowych zależy od typu zęba[1][5]:

• Zęby sieczne i kły – 1 korzeń[2][6]
• Przedtrzonowce górne – najczęściej 2 korzenie[2][5]
• Przedtrzonowce dolne – 1 korzeń[2]
• Trzonowce górne (np. szóstki, siódemki) – przeważnie 3 korzenie[3][5]
• Trzonowce dolne – przeważnie 2 korzenie, rzadziej 3[5]
• Ósemki (zęby mądrości) – liczba korzeni różna: 1 do 3[5]

W praktyce liczba korzeni może niekiedy odchylać się od tych wartości, zależnie od wariantów anatomicznych[1][6].

Ile kanałów ma ząb?

Liczba kanałów często nie pokrywa się z liczbą korzeni. Przykładowo, jeden korzeń może zawierać od 1 do 3 oddzielnych kanałów[5][6]. Najczęściej spotykane wartości to:

• Siekacze i kły – 1 kanał w 1 korzeniu[2][6]
• Przedtrzonowce górne – 2 kanały w 2 korzeniach; górne piątki: często 1-2 kanały w 1 korzeniu[1][2]
• Przedtrzonowce dolne – 1 korzeń z 1-3 kanałami[1][2]
• Trzonowce górne (szóstki) – zazwyczaj 3-4 kanały w 3 korzeniach; czwarty kanał często wąski i zakrzywiony[3][5]
• Trzonowce dolne – zazwyczaj 3 kanały[5]
• Ósemki – skrajnie różnie: górne 1-4 kanały, dolne 2-5[5][6]

Dodatkowe, ukryte lub zakrzywione kanały występują dość często, co stanowi istotne wyzwanie dla endodonty[3][8].

Dlaczego liczba kanałów może być większa niż liczba korzeni?

Jeden korzeń nie musi zawsze oznaczać pojedynczego kanału. Może zawierać kanały wspólne, osobne, boczne lub tworzyć tak zwaną deltę korzeniową[7][8]. Ta złożoność anatomiczna przekłada się bezpośrednio na trudność leczenia kanałowego. Ukryte kanały – niewidoczne na pierwszy rzut oka – mogą prowadzić do niedopełnienia zęba, nawracających infekcji i potrzeby ponownego leczenia[3][5][8].

Liczba kanałów > liczby korzeni wiąże się także z miejscem ich rozgałęzień oraz obecnością odgałęzień bocznych, co wymaga precyzji diagnostyki i leczenia[7][8].

Znaczenie liczby korzeni i kanałów w leczeniu kanałowym

Podstawową procedurą leczenia kanałowego jest usunięcie zainfekowanej miazgi, dokładne oczyszczenie i szczelne wypełnienie wszystkich kanałów. Im więcej kanałów ma ząb, tym większy stopień trudności zabiegu, większa potrzeba dokładnej diagnostyki i zastosowania nowoczesnych technik[2][4].

Obecnie standardem jest stosowanie mikroskopu stomatologicznego oraz zaawansowanej diagnostyki rentgenowskiej, dzięki którym możliwe jest wykrycie dodatkowych lub zakrzywionych kanałów, niewidocznych gołym okiem[3][5][6]. Brak odnalezienia i opracowania wszystkich kanałów może skutkować niepowodzeniem leczenia, nawracającym bólem i powikłaniami[3][8].

Związek anatomiczny: budowa korzenia i kanału

Korzeń zbudowany jest z kanałów głównych, które często rozgałęziają się na kanały dodatkowe i boczne. Komora zęba to przestrzeń, z której wypływają kanały korzeniowe i gdzie zaczyna się ich podział[2][10].

Pewien stopień anatomicznej zmienności powoduje, że liczba rzeczywistych kanałów zawsze wymaga dokładnego rozpoznania przed podjęciem leczenia – nie da się jej jednoznacznie określić wyłącznie na podstawie rodzaju zęba[6][8].

Podsumowanie

Liczba korzeni i liczba kanałów w zębach zależy od rodzaju zęba oraz wariantów anatomicznych. Najprostsze pod tym względem są siekacze i kły (jeden korzeń, jeden kanał). Przedtrzonowce i trzonowce wykazują znaczną różnorodność: mogą mieć wiele korzeni i nawet większą liczbę kanałów. Znajomość szczegółowej anatomii jest kluczowa w leczeniu kanałowym, a precyzyjna diagnostyka jest nieodzowna dla jego powodzenia[1][2][3][5].

Źródła:

1. https://www.dentilove.pl/blog/korzenie-zebow-a-kanaly-ile-zab-ma-korzeni-a-ile-kanalow
2. https://dent-krakow.pl/blog/ile-korzeni-a-ile-kanalow-ma-zab/
3. https://stomatologiawschod.pl/ile-kanalow-ma-zab-6-zaskakujace-roznice-w-budowie-zebow
4. https://apteline.pl/artykuly/leczenie-kanalowe-na-czym-polega-kiedy-jest-potrzebne-czy-boli
5. https://www.hercka.pl/ile-zab-ma-korzeni-a-ile-kanalow/
6. https://persona.pl/oferta/endodoncja/leczenie-kanalowe-pod-mikroskopem/
7. https://dentonet.pl/pacjent/czym-jest-kanal-czym-korzen-zeba/
8. https://podyplomie.pl/stomatologia/17307,ukryty-kanal
9. https://stomatolog-online.pl/blog/ile-korzeni-i-kanalow-maja-zeby-pelny-przewodnik-po-anatomii
10. https://implanticaopole.pl/dla-pacjenta/budowa-zeba-i-przyzebia-jak-zbudowane-sa-zeby/