W jaki sposób narkotyki niszczą zęby?

Narkotyki niszczą zęby poprzez błyskawiczne uszkadzanie szkliwa, demineralizację, wywoływanie suchości w ustach (kserostomia), bruksizm (zgrzytanie zębami) oraz sprzyjanie powstawaniu owrzodzeń i chorób przyzębia[1][2][3][6]. Te mechanizmy prowadzą do szybkich ubytków, przebarwień i kruszenia zębów, narażając użytkowników na utratę całego uzębienia w bardzo krótkim czasie[1][4].

Mechanizmy uszkodzenia zębów przez narkotyki

Najważniejszymi procesami prowadzącymi do zniszczenia zębów przez substancje psychoaktywne są: kserostomia (suchość w ustach spowodowana zahamowaniem wydzielania śliny), zmiana pH śliny na kwaśne, bruksizm (nieświadome zgrzytanie i zaciskanie zębów), erozja szkliwa (niszczenie przez kwasy) oraz demineralizacja tkanek twardych zęba[1][2][3]. Połączenie tych destrukcyjnych czynników prowadzi do bardzo szybkiej próchnicy, występowania przebarwień od brązowych po czarne, kruszenia się zębów oraz ich wypadania[1][4].

Kserostomia obniża naturalną ochronną rolę śliny, która oczyszcza powierzchnie zębów i neutralizuje kwasy w jamie ustnej. W wyniku tego środowisko staje się kwaśne, a szkliwo zostaje narażone na rozpuszczanie i utratę wapnia[2][3]. Bruksizm dodatkowo zwiększa mechaniczne zużycie zębów, a zaniedbanie higieny przez osoby uzależnione przyspiesza rozwój płytki nazębnej i próchnicy[1][3].

Wpływ poszczególnych narkotyków na zęby

Metamfetamina wywołuje tzw. „metamfetaminowy uśmiech” – charakterystyczny obraz całkowicie zniszczonych, spróchniałych i gnijących zębów[1][4][5]. Substancja ta powoduje, że w szkliwie zębów fosforan wapnia zostaje zastąpiony przez siarczan wapnia. Skutkiem jest jego rozpuszczalność w wodzie, co sprawia, że szkliwo staje się miękkie, gąbczaste i bardzo łatwo ulega uszkodzeniom mechanicznym[1][4]. Intensywny bruksizm i szczękościsk pod wpływem metamfetaminy tylko nasilają proces destrukcji szkliwa. Stomatolodzy amerykańscy podkreślają, że metamfetamina powoduje największe uszkodzenia uzębienia spośród wszystkich narkotyków a zniszczenia potrafią objąć w krótkim czasie wszystkie zęby[1][4].

Kokaina po zmieszaniu ze śliną tworzy silnie kwaśny roztwór, który działa agresywnie na szkliwo i zębinę, znacznie przyspieszając demineralizację zębów[1][3][5][6]. Dodatkowo, wcieranie kokainy w dziąsła prowadzi do powstawania owrzodzeń, stanów zapalnych i uszkodzeń kości szczęki[1][5][6]. Intensywna aktywność mięśni przy zamkniętej szczęce sprzyja erozji zębów, a powtarzające się aplikacje kokainy skutkują zrogowaceniami i zapaleniem tkanek okołozębowych[3][5][6].

Marihuana i konopie przede wszystkim wywołują silną suchość w ustach, czyli kserostomię, drastycznie ograniczając produkcję śliny[1][6][8]. Zwiększa to podatność zębów na próchnicę. Marihuana wpływa również na zmianę mikroflory jamy ustnej, a długotrwałe stosowanie istotnie podnosi ryzyko rozwoju raka jamy ustnej[1][8].

Amfetamina i MDMA powodują mimowolne zaciskanie i zgrzytanie zębami (bruksizm) oraz silny ból w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych[2][3][6]. Stymulują także znaczny spadek produkcji śliny. Rezultatem jest szybkie tworzenie płytki nazębnej i postępująca próchnica[2][5][6].

Proces destrukcji – krok po kroku

Przyjmowanie narkotyków prowadzi do synergistycznego nasilenia szkód w jamie ustnej[1][2][3]. Kserostomia przerywa naturalny proces remineralizacji szkliwa, co przy kwaśnym środowisku sprzyja utracie minerałów i zapoczątkowaniu nieodwracalnej erozji szkliwa[2][3][5]. Bruksizm wywołany środkami pobudzającymi powoduje pękanie lub kruszenie zębów i uszkodzenia rysunkowych powierzchni żujących[2][3]. Gdy środowisko jamy ustnej trwale pozostaje kwaśne, a płytka bakteryjna nie jest prawidłowo usuwana przez niewystarczającą higienę, dochodzi do błyskawicznego rozwoju próchnicy i szybkiej utraty zębów[1][4].

Łączenie kilku używek, zwłaszcza narkotyków z alkoholem, dodatkowo nasila erozję szkliwa i prowadzi do stanów zapalnych dziąseł[2][3]. Większość narkotyków przyczynia się także do zaburzeń w składzie mikroflory jamy ustnej, co jeszcze bardziej przyspiesza proces próchnicowy i rozwój chorób przyzębia[2][3]. W przypadku opioidów obserwuje się częstsze występowanie głębokich zapaleń przyzębia oraz zwiększoną podatność szkliwa na erozję[2].

Charakterystyka zniszczonych zębów po narkotykach

Uszkodzenia powstające pod wpływem narkotyków są łatwe do rozpoznania: najbardziej typowe są przebarwienia zębów (szarobrunatne lub czarne), szybko tworząca się próchnica atakująca wiele zębów jednocześnie, strukturalne ubytki szkliwa, kruszenie się i pękanie powierzchni koron, a także liczne owrzodzenia w obrębie dziąseł i przyzębia[1][4][5]. W wielu przypadkach prowadzi to do nieodwracalnej utraty uzębienia na skutek złamań i zaawansowanej destrukcji tkanek podtrzymujących zęby[4][5].

Podsumowanie

Zniszczenie zębów przez narkotyki jest procesem intensywnym i bardzo szybkim, przy czym metamfetamina jest uznawana za środek wywołujący największe, najszybciej powstające uszkodzenia[1][4]. Wspólne mechanizmy działania narkotyków obejmują suchość w jamie ustnej, zaburzenia pH, erozję szkliwa, bruksizm i zapalenie tkanek jamy ustnej. Skutkuje to szybkim powstawaniem próchnicy, przebarwień, kruszeniem i wypadaniem zębów[1][2][3][6][8]. Wszystkie te zmiany są nieodwracalne i nieleczone mogą prowadzić do utraty całego uzębienia w krótkim czasie[1][4].

Źródła:

• [1] https://dentonet.pl/pacjent/w-jaki-sposob-narkotyki-niszcza-zeby/
• [2] https://happydental.nl/wplyw-uzywek-na-zeby-jak-alkohol-papierosy-narkotyki-wplywaja-na-jame-ustna/
• [3] https://precisdent.pl/blog/wplyw-uzywek-na-zeby-i-zdrowie-jamy-ustnej
• [4] https://equadent.pl/pdf_eq/tps-5-25-bioactive.pdf
• [5] https://implantologiastomatologiczna.pl/wp-content/uploads/2021/09/Pawlikowska.pdf
• [6] https://dentysta-citydental.pl/2023/02/01/wplyw-uzywek-na-zdrowie-jamy-ustnej/
• [8] https://dentonet.pl/lekarz/jak-narkotyki-wplywaja-na-zeby/