Jak wygląda lakowanie zębów u dzieci i dorosłych?

Lakowanie zębów to jeden z najskuteczniejszych sposobów zapobiegania próchnicy, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Zabieg ten, choć prosty i bezbolesny, może obniżyć ryzyko rozwoju próchnicy nawet o 90 procent w ciągu roku od wykonania[2][3]. Poniżej wyjaśniamy, jak wygląda lakowanie zębów u dzieci i dorosłych oraz jakie są najważniejsze aspekty tego zabiegu.

Na czym polega lakowanie zębów?

Lakowanie zębów polega na wypełnieniu bruzd i zagłębień szkliwa specjalnym lakiem, zwanym uszczelniaczem. Celem jest uniemożliwienie gromadzenia się bakterii i resztek pokarmu, co w znacznym stopniu ogranicza ryzyko powstawania próchnicy[1][2][3]. Zabieg wykonywany jest jedynie na zębach zdrowych, bez widocznych oznak próchnicy. W przeciwieństwie do lakierowania, lakowanie wypełnia bruzdy, natomiast lakierowanie polega na powierzchniowej fluoryzacji szkliwa i nie zabezpiecza głębokich szczelin[5][6].

Do najczęściej stosowanych preparatów należą laki światłoutwardzalne, chemoutwardzalne lub fluorowe. Zabieg polega na oczyszczeniu powierzchni zęba, aplikacji laku za pomocą specjalnej strzykawki i utwardzeniu światłem (najczęściej niebieskim) przez ok. 20 sekund[1][3][7]. Cała procedura trwa zazwyczaj kilka minut na każdy ząb i jest całkowicie bezbolesna[2][3][7].

Lakowanie zębów u dzieci

U dzieci lakowanie powinno być wykonane tuż po wyrżnięciu się pierwszych zębów trzonowych (tzw. szóstek), najczęściej w wieku od 6 do 8 lat. Możliwe jest także lakowanie zębów mlecznych, nawet u 2-3-letnich dzieci, szczególnie gdy mają głębokie bruzdy lub trudności z utrzymaniem właściwej higieny jamy ustnej[1][2][3][4]. Im wcześniej zostanie wykonany zabieg, tym większa szansa na ochronę zęba przed próchnicą.

Lakowanie dziecięce często wykorzystuje kolorowe laki (np. biały, żółty, zielony, różowy, niebieski, pomarańczowy), które dodatkowo motywują najmłodszych do dbania o higienę jamy ustnej[3][5]. Sam zabieg jest refundowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia wyłącznie w określonych przypadkach: stałe szóstki można lakować do 8. roku życia, a siódemki – do 14. roku życia[3][4][5]. Koszt zabiegu w gabinecie prywatnym wynosi 30-60 zł za jeden ząb[1][2][4][5].

Skuteczność lakowania u dzieci jest udokumentowana – ryzyko próchnicy spada o 85% po roku od zabiegu, a po czterech latach efekt utrzymuje się w około 60% zębów lakowanych[2][3].

Lakowanie zębów u dorosłych

Zabieg lakowania u dorosłych również jest możliwy, lecz stosowany jest rzadziej. Warunkiem lakowania jest całkowite zdrowie zęba – nie może mieć on żadnych ubytków ani początków próchnicy[1][2][4][5]. U dorosłych problemem mogą być już istniejące zmiany próchnicowe oraz brak refundacji NFZ. Zabieg wykonywany jest głównie ze względu na skłonność do próchnicy lub wyjątkowo głębokie bruzdy[1][2][4].

Koszt lakowania zęba dorosłego to 60-200 zł zależnie od lokalizacji gabinetu i rodzaju użytego laku[1][2][4][5]. Skuteczność działania i trwałość są uzależnione od dokładności zabiegu oraz zachowania prawidłowej higieny jamy ustnej. Z czasem efektywność ochrony bruzd maleje i wymaga kontroli lekarskiej.

Etapy i przebieg zabiegu lakowania

Zabieg lakowania przebiega według kilku jasno określonych etapów:

1. Oczyszczenie zęba – piaskowanie lub użycie specjalnych past, także smakowych dla dzieci.
2. Staranna izolacja i osuszenie powierzchni zęba, aby nie dostała się ślina lub woda.
3. Aplikacja laku w bruzdy i szczeliny za pomocą strzykawki bez igły.
4. Polimeryzacja, czyli utwardzenie preparatu światłem niebieskim – ok. 20 sekund.

W niektórych przypadkach stosowane jest tzw. lakowanie poszerzone, obejmujące usunięcie płytkich zmian próchnicowych przed aplikacją laku[3][5]. Po zabiegu zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności przez ok. 2 godziny, zwłaszcza przy spożywaniu posiłków i piciu napojów.

Skuteczność i trwałość lakowania

Efekt ochronny lakowania jest największy tuż po zabiegu – po jednym roku aż 85% zębów lakowanych pozostaje wolnych od próchnicy, natomiast po 4 latach skuteczność spada do ok. 60%[2][3]. Wpływ na trwałość ma regularność kontrolnych wizyt stomatologicznych oraz dbanie o higienę. W razie utraty części laku zabieg można powtórzyć.

Najlepsze wyniki lakowania uzyskuje się na zębach świeżo wyrżniętych oraz wolnych od jakichkolwiek zmian. Zabieg ten rekomendowany jest szczególnie u dzieci, choć przynosi korzyści także niektórym dorosłym, zwłaszcza osobom ze skłonnością do próchnicy i biodrowo ukształtowanymi bruzdami[1][2][3][4].

Podsumowanie: dla kogo lakowanie zębów?

Lakowanie zębów rekomenduje się w szczególności dzieciom od 6. roku życia po pojawieniu się pierwszych zębów stałych. Jest skutecznym i szybkim sposobem ochrony przed próchnicą, ale można je wykonać tylko na zębach całkowicie zdrowych[1][2][3][4]. U dorosłych zabieg jest rzadziej stosowany, jednak w przypadku głębokich bruzd lub podwyższonego ryzyka próchnicy może być dobrą profilaktyką[4][5].

Regularne kontrole oraz prawidłowa higiena jamy ustnej są kluczowe dla utrwalenia efektu lakowania i długoletniej ochrony przed próchnicą.

Źródła:

• [1] https://smilesonic.com/pl/lakowanie-zebow-na-czym-polega-lakowanie-zebow-u-dzieci-i-ile-kosztuje-taki-zabieg/
• [2] https://www.medme.pl/artykuly/na-czym-polega-lakowanie-zebow-kiedy-lakowac-zeby-dzieciom,70006.html
• [3] https://dpmed.pl/blog/lakowanie-zebow-u-dzieci-i-doroslych/
• [4] https://www.medonet.pl/zdrowie/pytania-do-lekarzy,czy-lakowanie-zebow-ma-sens–ekspertka-mowi-wprost,artykul,43002572.html
• [5] https://denthelp.pl/blog/lakowanie-zebow
• [6] https://www.medicover.pl/stomatologia/lakierowanie-zebow/
• [7] https://soniczne.pl/lakowanie-zebow-u-dzieci-i-doroslych-na-czym-polegai-dlaczego-warto-je-wykonac/