Co to jest zgorzel zęba i jakie mogą być jej objawy?

Zgorzel zęba to poważna choroba, która wymaga natychmiastowej reakcji. Powstaje w wyniku nieleczonej próchnicy, prowadzącej do zaawansowanego stanu zapalnego wewnątrz zęba. Pierwsze objawy bywają bardzo charakterystyczne i silne. Poznanie mechanizmów powstawania zgorzeli oraz jej symptomów pozwala szybko podjąć właściwe leczenie i uniknąć groźnych powikłań.

Na czym polega zgorzel zęba?

Zgorzel zęba jest specyficzną postacią martwicy miazgi zębowej, wywołanej procesem gnilnym przez bakterie beztlenowe. Bakterie te przedostają się do wnętrza zęba przez głęboki ubytek. W wyniku działania bakterii miazga ulega rozkładowi, prowadząc do gromadzenia się toksycznych produktów, takich jak siarkowodór, amoniak oraz ptomainy. Proces ten wiąże się z powstawaniem gazów, które mogą zwiększać ciśnienie w zamkniętej komorze zęba.

Wyróżnia się dwa główne rodzaje zgorzeli: otwartą, gdzie gazy i produkty rozkładu mają ujście na zewnątrz, oraz zamkniętą – tutaj komora zęba pozostaje zamknięta, co prowadzi do silnego ucisku i znacznych dolegliwości bólowych.

Zgorzel nie dotyczy sytuacji, kiedy martwa miazga została wcześniej usunięta przez stomatologa. Choroba rozwija się, gdy nekroza miazgi następuje w wyniku nieleczonej infekcji bakteryjnej.

Jak powstaje zgorzel zęba?

Próchnica postępuje stopniowo, niszcząc szkliwo i docierając do miazgi zębowej. Na tym etapie pojawia się zapalenie, które nieleczone prowadzi do martwicy tkanki, a następnie do procesu gnilnego. Bakterie beztlenowe wykorzystują martwą tkankę jako pożywkę, intensyfikując rozkład i produkcję gazów. W przypadku zamkniętej zgorzeli gazy nie mogą się wydostać, co skutkuje zwiększonym ciśnieniem w komorze zęba i bardzo silnym, pulsującym bólem.

Obecność toksyn i szkodliwych substancji powstałych podczas rozkładu prowadzi do podrażnienia okolicznych tkanek. Stan zapalny może objąć również okostną oraz otaczające ząb struktury. Gdy proces wychodzi poza ząb, stwarza ryzyko powstania ropnia, rozwoju infekcji okolicznych zębów czy szerzenia się zakażenia w organizmie.

Najczęstsze objawy zgorzeli zęba

Rozpoznanie zgorzeli możliwe jest dzięki szeregowi charakterystycznych objawów. Przede wszystkim występuje bardzo silny, pulsujący ból zęba, który nasila się przy ucisku, żuciu oraz podczas nagryzania. Szczególnie uciążliwe bywają bóle nocne, które utrudniają sen.

Wyczuwa się nieprzyjemny, gnilny zapach z ust oraz specyficzny posmak. Ząb zmienia kolor – przybiera odcień siny, brunatny lub brązowy, co wynika z obecności produktów rozkładu i martwicy. Dziąsła wokół zęba mogą być opuchnięte, a obrzęk niekiedy obejmuje również policzek. Dochodzi do wrażliwości na bodźce termiczne i dotykowe.

Silne bóle mogą promieniować do głowy, wywołując ból głowy lub migrenę. Często pojawia się stan podgorączkowy lub gorączka. Zaawansowany proces gnilny prowadzi niekiedy do powstania ropnia, nasilając dyskomfort i zwiększając zagrożenie uogólnioną infekcją.

W początkowej fazie zgorzeli otwartej objawy bólowe mogą nie być odczuwalne, a kluczowym sygnałem problemu jest bardzo intensywny gnilny zapach. Natomiast w odmianie zamkniętej dominuje silny ból związany z ciśnieniem.

Rodzaje zgorzeli i ich specyfika

W stomatologii wyróżnia się zgorzel otwartą oraz zgorzel zamkniętą. Forma otwarta charakteryzuje się najczęściej obecnością gnilnego zapachu już na początku procesu, przy niewielkich dolegliwościach bólowych. Dostęp do komory zęba przez ubytek pozwala na ujście gazów na zewnątrz.

W przypadku zgorzeli zamkniętej objawy obejmują intensywny ból wynikający z ciśnienia gazów w zamkniętej komorze. Do czasu powstania przetoki lub ujścia dla gazów dolegliwości nie ustępują. Każdy rodzaj zgorzeli może być częściowy (dotyczy fragmentu miazgi) lub całkowity (obejmuje całą miazgę).

Powikłania nieleczonej zgorzeli

Nieleczona zgorzel zęba prowadzi do groźnych konsekwencji. Najczęstsze z nich to powstanie ropnia oraz szerzenie się infekcji na sąsiednie zęby i tkanki przyzębia. Obecność wysięku ropnego oraz szeroka infekcja mogą skutkować obrzękiem policzka czy nawet trudnościami w połykaniu.

Zaawansowana zgorzel skutkuje często bólem głowy, gorączką, a w rzadkich przypadkach może doprowadzić do powikłań ogólnoustrojowych zagrażających zdrowiu. Z tego powodu szybkie rozpoznanie oraz leczenie zgorzeli są kluczowe dla uniknięcia poważnych następstw.

Kiedy zgorzel wymaga leczenia stomatologicznego?

Każdy przypadek zgorzeli wymaga leczenia stomatologicznego. Stosuje się metody zachowawcze, takie jak leczenie endodontyczne (kanałowe), polegające na usunięciu martwej miazgi, odkażeniu kanałów oraz ich szczelnym wypełnieniu. W niektórych przypadkach, gdy ząb jest silnie zniszczony, konieczna jest ekstrakcja zęba.

Szybka interwencja pozwala ograniczyć zakres leczenia i zapobiec rozwojowi powikłań, dlatego tak ważna jest czujność na pierwsze objawy i niebagatelizowanie żadnych niepokojących sygnałów od zęba.