Brodawczak płaskonabłonkowy u człowieka czy wymaga leczenia?

Brodawczak płaskonabłonkowy u człowieka to jedna z najczęściej identyfikowanych łagodnych zmian nowotworowych błony śluzowej w jamie ustnej. Wiele osób zastanawia się, czy wykrycie tej zmiany wymaga leczenia lub stanowi zagrożenie dla zdrowia. Poniższy artykuł przedstawia wyczerpującą analizę przyczyn, objawów i aktualnych zaleceń dotyczących postępowania z brodawczakiem płaskonabłonkowym.

Czym jest brodawczak płaskonabłonkowy?

Brodawczak płaskonabłonkowy to łagodna zmiana wywołana zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), będącego DNA-wirusem należącym do rodziny Papillomaviridae. Zmiany najczęściej lokalizują się w obrębie błon śluzowych jamy ustnej: języka, podniebienia, dziąseł, policzków i dna jamy ustnej, ale mogą również pojawić się w gardle, krtani lub na skórze twarzy i kończyn [4][5][6][8].

Zmiana ma postać niebolesnych grudek lub wyrośli o kalafiorowatej, szypułowej powierzchni. Brodawczak jest zwykle biały lub jasnoróżowy, ale bywa również bezbarwny. Charakteryzuje się zachowaną polaryzacją komórek i brakiem cech atypii, co oznacza brak ryzyka nowotworu złośliwego w typowych przypadkach [3][4][5][6].

Objawy brodawczaka płaskonabłonkowego

Zmiany wywołane przez HPV przebiegają w większości przypadków bezobjawowo. Gdy objawy się pojawiają, pacjenci najczęściej zauważają pojedynczą grudkę o charakterystycznej, nierównej powierzchni przypominającej kalafior. Warto zaznaczyć, że brodawczak płaskonabłonkowy jest często wykrywany przypadkowo, zwłaszcza podczas rutynowego badania stomatologicznego [5].

W zależności od lokalizacji zmiany mogą powodować dyskomfort przy jedzeniu, mówieniu, a umiejscowione w krtani lub gardle powodują chrypkę, trudności w połykaniu lub oddychaniu. Szczególne znaczenie mają duże wyrośla w górnych drogach oddechowych, które u dzieci mogą prowadzić do świstającego oddechu i ryzyka częściowej niedrożności [1][2][4][5].

W przypadku lokalizacji na podeszwach stóp, szczególnie przy licznych zmianach, może pojawić się ból podczas chodzenia. Zdarza się również tzw. brodawczakowatość, czyli mnogie ogniska zmian, które zwiększają ryzyko wtórnej infekcji i rozprzestrzenienia grudek przez zjawisko Koebnera (zmiany układają się liniowo po drażnieniu lub zadrapaniu) [2][3][6][7].

Czy brodawczak płaskonabłonkowy wymaga leczenia?

Leczenie nie zawsze jest konieczne. Ponieważ brodawczak płaskonabłonkowy stanowi łagodny rozrost wywołany niskoonkogennymi typami HPV, nie prowadzi samoistnie do powstania nowotworu złośliwego. Kluczowe jest jednak przeprowadzenie odpowiedniej diagnostyki oraz monitorowanie zmiany [2][4][6].

Leczenie jest zalecane w przypadku pojawienia się objawów miejscowych, znacznego dyskomfortu, szybkiego wzrostu lub ryzyka rozprzestrzenienia infekcji albo przeniesienia wirusa na innych (szczególnie w jamie ustnej u dzieci). Najczęściej stosowaną metodą jest chirurgiczne wycięcie zmiany, opcjonalnie z jednoczesnym pobraniem biopsji celem wykluczenia innych patologii [2][4][6].

Sytuacje wymagające pilnej interwencji dotyczą zmian umiejscowionych w gardle lub krtani ze względu na ryzyko zaburzeń oddychania lub niedrożności dróg oddechowych. W przypadku brodawczakowatości oraz licznych zmian zabieg może być powtarzany wielokrotnie [1][2].

Zasady profilaktyki i ograniczania ryzyka

Zapobieganie wystąpieniu brodawczaka opiera się przede wszystkim na ograniczeniu kontaktu z HPV poprzez zachowanie odpowiedniej higieny jamy ustnej, wystrzeganie się korzystania ze wspólnych przedmiotów codziennego użytku oraz unikanie bezpośredniego kontaktu z osobami zakażonymi. Rekomenduje się również stosowanie szczepień profilaktycznych przeciwko HPV, które znacząco redukują ryzyko zakażenia, zwłaszcza u młodych osób [4][6].

Istotne jest także szybkie wykrywanie i eliminacja pojedynczych zmian poprzez regularne wizyty kontrolne u stomatologa bądź laryngologa. W aktualnych rekomendacjach podkreśla się konieczność diagnostyki histopatologicznej (biopsja) każdej atypowej lub szybko rosnącej zmiany w obrębie jamy ustnej, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka [4][6].

Diagnostyka brodawczaka płaskonabłonkowego

Podstawą rozpoznania jest ocena kliniczna, polegająca na bezpośrednim badaniu zlokalizowanej grudki lub brodawkowatej zmiany na błonie śluzowej. Typowy obraz kliniczny wystarcza do podjęcia decyzji terapeutycznych w większości przypadków, jednak podejrzenie nietypowej zmiany zawsze wymaga potwierdzenia histopatologicznego [2][4][6].

Badanie histopatologiczne pozwala na odróżnienie brodawczaka łagodnego od innych jednostek chorobowych, a także na ocenę ryzyka ewentualnej transformacji złośliwej, która – choć wyjątkowo rzadka – jest przedmiotem bieżących badań [4][8].

Podsumowanie i wnioski

Brodawczak płaskonabłonkowy u człowieka, głównie lokalizujący się w jamie ustnej, jest łagodną zmianą wywołaną przez wirusa HPV. Leczenie nie zawsze jest niezbędne, ale każda zmiana powinna być oceniona przez specjalistę i monitorowana pod kątem rozwoju objawów lub ryzyka nawrotu. Zapobieganie zakażeniu oraz szybka diagnostyka histopatologiczna są kluczowe dla skutecznego postępowania i ograniczenia ryzyka powikłań [2][4][5][6].

Źródła:

• [1] https://www.medme.pl/artykuly/brodawczak-hpv-w-gardle-i-krtani-przyczyny-i-objawy,67107.html
• [2] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/292351,hpv-wirus-brodawczaka-ludzkiego-objawy-leczenie-badania-i-rokowania
• [3] https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-skory,brodawczaki-plaskie—przyczyny–objawy-i-leczenie,artykul,1696127.html
• [4] https://dentonet.pl/pacjent/brodawczak-w-jamie-ustnej-zmiana-lagodna-czy-grozna/
• [5] https://diag.pl/pacjent/artykuly/hpv-w-jamie-ustnej-objawy-przyczyny-leczenie/
• [6] https://www.doz.pl/czytelnia/a16840-Brodawczak_w_jamie_ustnej__na_podniebieniu_dziasle_i_jezyku
• [7] https://zdrowegeny.pl/poradnik/brodawczak-jamy-ustnej
• [8] https://leksykon.com.pl/tag/brodawczak-plaskonablonkowy/
• [9] https://www.dentus.szczecin.pl/wirus-hpv-i-jego-znaczenie-w-patologii-jamy-ustnej/